การช่วยฟื้นชีวิตทารกและทารกแรกเกิด


     CPR (cardiopulmonary resuscitation) หรือการกู้ชีวิต หรือ การช่วยฟื้นชีวิต หมายถึง การปฏิบัติการเพื่อช่วยฟื้นการทำงานของระบบไหลเวียนเลือดที่หยุดการทำงานอย่างกระทันหันเพื่อให้หัวใจกลับมาเต้นเองได้ตามปกติ โดยไม่เกิดความพิการของสมอง CPR เป็นการช่วยชีวิตคนที่หัวใจหยุดเต้นหรือเต้นอ่อนแรง ซึ่งต้องได้รับการช่วยอย่างทันที โดยมุ่งการช่วยเหลือฉุกเฉินให้มีอากาศและเลือดไหลเวียนไปเลี้ยงร่างกาย (Basic Life Support) แล้วตามด้วยการกระตุ้นหรือรักษาให้หัวใจกลับทำงานขึ้นมาอีก โดยอาศัยเครื่องมือ ยา (Advanced Cardiac Life Support) และให้การดูแลผู้ป่วยหลัง CPR (Prolong Life Support) การช่วยฟื้นชีวิตจะได้ผลดีหากช่วยให้มีการไหลเวียนโลหิตที่มี ออกซิเจนเพียงพอไปเลี้ยงร่างกายก่อนที่ระบบหัวใจและระบบหายใจจะเริ่มทำงาน ถ้าทำ Basic Life Support ได้ภายใน 4 นาทีหลัง Cardiac arrest หรือได้รับ Advanced Cardiac Life Support ภายใน 5 นาที จะช่วยชีวิตไว้ได้มาก ถ้าช้ากว่านี้จะช่วยฟื้นคืนชีพได้ยาก การช่วยฟื้นชีวิตประกอบด้วย 3 ระยะ คือ

Basic Life Support (BLS) หมายถึง การปฏิบัติการที่เร่งด่วนทันที ช่วยให้การหายใจดีขึ้นและการ
ไหลเวียนเกิดขึ้นชั่วคราว ประกอบด้วย

  • A = Airway management :- ประเมินสภาพทางเดินหายใจ ช่วยจัดทางเดินหายใจให้โล่ง
  • B = Breathing :- ประเมินสภาพการหายใจ ให้การช่วยหายใจ
  • C = Circulation :- ประเมินสภาพระบบไหลเวียน ให้การช่วยเหลือให้เกิดการไหลเวียน อย่าง มีประสิทธิภาพ

Basic Life Support เป็นการช่วยชีวิตคนไข้อย่างรีบด่วน โดยไม่จำเป็นต้องมีเครื่องมือ และไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นแพทย์หรือพยาบาล โดยมีวัตถุประสงค์คือ ทำให้เกิดการไหลเวียนทดแทนหน้าที่หัวใจและนำเอาอากาศเข้าสู่ปอดโดยการเป่าเอาลมหายใจออกของผู้ช่วยเหลือเข้าไปแทนการหายใจธรรมดาของคนไข้ เพื่อกันการขาด oxygen ของอวัยวะที่สำคัญของร่างกาย จะได้ผลดีถ้ารีบทำภายใน 4 นาที หลังการหยุดทำงานของหัวใจและปอดของคนไข้ ทั้งนี้เพราะระบบต่าง ๆ ของร่างกายยังพอทนกับการขาดออกซิเจน ได้บ้าง

Advanced Cardiac Life Support (ACLS) ระยะของการกระตุ้น การทำงานของหัวใจ หรือการ ช่วยชีวิตขั้นสูง เนื่องจากต้องใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ เข้ามาช่วย ประกอบด้วย

  • D = DRUG รวมถึง O2 และเครื่องมือ Support airway ต่าง ๆ
  • E = ECG ตรวจดูคลื่นหัวใจและให้การรักษาตามสภาพของหัวใจ
  • F = Fibrillation treatment ให้การช่วยเหลือโดยใช้เครื่องกระตุ้น

เป็นขั้นตอนที่พยายามกระตุ้นให้หัวใจกลับทำงานอย่างเดิม โดยใช้ยาและเครื่องมือพิเศษที่นอกเหนือจากมือเปล่าร่วมกับ Basic Life Support ดังนั้น Advanced Cardiac Life Support ก็คือ Basic Life Support ที่ใช้เครื่องมือเข้าช่วยนั่นเอง ดังภาพที่ 1

ภาพที่ 1 การ Hold mask บีบ Ambu bag แทนการเป่าปาก

ภาพที่ 1 การ Hold mask บีบ Ambu bag แทนการเป่าปาก

     เราจะไม่พยายามหยุดทำการช่วยชีวิตนานเกินกว่า 7 วินาที ยกเว้นต้องใส่ท่อช่วยหายใจซึ่งจะให้เวลานาน 30 วินาที เป็นอย่างต่ำ จะเห็นว่าการใส่ท่อช่วยหายใจจะเป็นการเสียเวลาทำให้ระบบของร่างกายขาดเลือดเลี้ยงชั่วคราว จึงควรใส่ท่อช่วยหายใจเมื่อจำเป็นเท่านั้น ซึ่งข้อบ่งชี้การใส่ท่อช่วยหายใจ คือ ไม่สามารถเปิดทางเดินหายใจได้ดีตลอดเวลา อยู่ในภาวะเสี่ยงต่อการสำลักเศษอาหารและผู้ป่วยสภาพไม่ดี หากแก้ไขแล้วก็ยังต้องใช้เครื่องช่วยหายใจอยู่อีกนาน

Prolong Life Support (PLS) การให้การดูแลผู้ป่วยหลัง CPR ประกอบด้วย

  • G = Gauging ประเมินสภาพที่ทำไปทั้งหมดว่าถูกต้องหรือบกพร่องที่ใด ดูว่ามีภาวะแทรกซ้อนอะไรบ้างจากการ CPR ตรวจสภาพการทำงานของอวัยวะสำคัญและแก้ไข
  • H = Human mentation (การดำรงความเป็นคน) รักษาชีวิตของเซลล์สมอง (Brain cell) ไว้ รักษาสมองบวม ลดการใช้ O2 ของ Cell สมอง ให้อาหารแก่ Cell สมอง
  • I = Intensive Care เฝ้าดูอาการผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด ระวังไม่ให้หัวใจหยุดเต้นอีก

About รศ. ดร.พัชรี วรกิจพูนผล

รองศาสตราจารย์ พัชรี วรกิจพูนผล กลุ่มกระบวนวิชาการพยาบาลกุมารเวชศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ email address : ilovekid@cmnb.org

Comments are closed.

Scroll To Top