ภาวะติดเชื้อในระยะแรกในทารกแรกเกิด

พยาบาลกับการเฝ้าระวัง

ภาวะติดเชื้อในทารกแรกเกิด (neonatal sepsis )เป็นกลุ่มอาการทางคลินิกที่เกิดจากการติดเชื้อในกระแสโลหิตของทารกแรกเกิด ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุการตายและความพิการที่สำคัญในประเทศไทย ภาวะติดเชื้อในระยะแรก ( early sepsis ) เป็นภาวะที่การติดเชื้อนั้นเกิดขึ้นระหว่าง 72 ชั่วโมงหรือสัปดาห์แรกหลังเกิด ( Makhoul,et al,2002, Behrman, Kleigman&Jenson, 2003 ) ส่วนใหญ่เกิดขึ้นเนื่องจากทารกได้รับเชื้อโรคจากร่างกายของมารดาซึ่งอาจเข้าสู่ร่างกายทารกได้ 4 ทางคือ1)เชื้อจากช่องคลอดเข้าไปในถุงน้ำคร่ำทำให้เกิดการอักเสบติดเชื้อที่สายสะดือและเข้าสู่ร่างกายทางหลอดเลือดของสายสะดือ 2)ทารกหายใจหรือกลืนเอาน้ำคร่ำที่มีเชื้อโรคปนอยู่ 3)เชื้อโรคติดอยู่กับผิวหนังหรือเยื่อบุต่างๆ ของทารกขณะผ่านช่องคลอดของมารดา 4) ทารกได้รับเชื้อจากมารดาที่มีการติดเชื้อในกระแสโลหิตในระยะก่อนคลอดผ่านทางรก เชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของภาวะติดเชื้อในระยะแรกที่พบบ่อยคือแบคทีเรียกลุ่มกรัมบวก ได้แก่ group B streptococci (GBS) ,enterococci, S.pneumoniae, S.aureus และแบคทีเรียกลุ่มกรัมลบได้แก่ E.coli, K. pneumonia

การเฝ้าระวังมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ทารกแรกเกิดที่มีภาวะติดเชื้อในระยะแรกได้รับการวินิจฉัยและรักษาได้ทันการณ์ ซึ่งจะนำไปสู่การลดอัตราตายของทารกแรกเกิดจากการติดเชื้อได้ และพยาบาลมีบทบาทเป็นอย่างมากในการเฝ้าระวังภาวะติดเชื้อในระยะแรกในทารกแรกเกิด

บทบาทของพยาบาล

1. บ่งชี้ ( identify ) ทารกแรกเกิดที่มีโอกาสเกิดภาวะติดเชื้อในระยะแรก โดยการบ่งชี้จากปัจจัยเสี่ยงต่อไปนี้
1.1 ปัจจัยด้านมารดา
1.1.1 มารดามีการติดเชื้อในน้ำคร่ำ ( chorioamnionitis ) ซึ่งมารดาจะมีอาการทางคลินิกดังนี้
1.1.1.1. มีไข้ ( มากกว่า 38ºc ) ร่วมกับมี leukocytosis
1.1.1.2. มีอาการเจ็บมดลูก ( uterine tenderness )
1.1.1.3. น้ำคร่ำมีกลิ่นเหม็น
1.1.1.4. มารดาหรือทารกมีหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ( fetal heart rate > 160 ครั้ง/นาที )
1.1.1.5. ถ้านำน้ำคร่ำไปตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์พบ PMN มากกว่า 3-5 เซลล์/high power field หรือพบเชื้อโรค

1.1.2 ถุงน้ำคร่ำแตกก่อนคลอดเป็นเวลานาน ( premature rupture of membrane,PROM ) โดยเฉพาะถ้านานกว่า 18 หรือ 24 ชั่วโมงก่อนทารกเกิด
1.1.3 การคลอดนานมากกว่า 20 ชั่วโมง
1.1.4 มีประวัติperinatal death โดยไม่ทราบสาเหตุหรือทราบว่าเกิดจากการติดเชื้อ
1.1.5 มีเชื้อ group B streptococcus colonization หรือ E. coli ใน genital tract
1.1.6 มีการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ
1.1.7 ได้รับยาประเภท steroids และ tocolytic agents ( เช่น magnesium และ indomethacin ) จำนวนหลายๆ ครั้งขณะตั้งครรภ์
1.1.8 คลอดโดยการทำหัตถการ

1.1.9 ตั้งครรภ์แฝด

1.2  ปัจจัยด้านทารก
1.2.1 เกิดก่อนกำหนด
1.2.2 มี perinatal asphyxia
1.2.3 ใส่สายสวนหลอดเลือดสะดือ

About ผศ. ปริศนา สุนทรไชย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ปริศนา สุนทรไชย
กลุ่มกระบวนวิชาการพยาบาลกุมารเวชศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

Comments are closed.

Scroll To Top